काठमाडौँ । शारदीय नवरात्रको आठौँ दिन आज दुर्गा भवानीको आठौँ स्वरूप महागौरीको विधिपूर्वक पूजाआजा गरिँदै छ । दुर्गा पूजा अन्तर्गत आठौँ स्वरूप महागौरीको पूजाको विशेष विधिविधान रहेको छ । अमोघ शक्ति भएकी यी देवीको भक्ति तथा उपासना गर्नाले भक्तजनहरूको पूर्वसञ्चित पापहरूसहित भविष्यका पाप–सन्ताप नष्ट भई सबै दोष नाश हुने र पछिसम्म कुनै बाधाअड्चन नआउने प्रत्यक्ष फलदायी शास्त्रीय मान्यता रहेको छ ।

सेतो वर्ण तथा सेतो पहिरन र गहना धारण गरेकी, वृष ९साँढे० वाहन भएकी यी देवीका चार हात रहेका छन् । देवीको माथिल्लो दाहिने हातमा अभयमुद्रा र तल्लो दाहिने हातमा त्रिशूल छ भने बायाँतर्फको माथिल्लो हातमा डमरु र तल्लो हातमा वरमुद्रा रहेका छन् । अत्यन्त शान्त मुद्रामा देखिने यी माताको स्वरूप गोरो वर्णको छ ।

शिव पुराणका अनुसार मातालाई आठ वर्षको उमेरमै पूर्वजन्मको आभास भएपछि सोही उमेरदेखि श्रीमहादेवलाई पतिको रूपमा पाउन कठोर तपस्या सुरु गरेकी थिइन् । बाल्यकालमा पार्वती हुँदादेखि नै ‘महादेवलाई पाए वरण गर्छु, नत्र कुमारी नै रहन्छु’ भन्ने दृढ प्रतिज्ञाका साथ उनले कठोर तपस्या गरेकी थिइन् ।

सोही तपस्याका कारण उनको शरीर कालो हुन पुगेको थियो। पछि उनको तपस्याबाट खुसी भएका शिवजीले गंगाजलले नुहाइदिएपछि उनी गोरी भइन् र उनको नाम ‘महागौरी’ रहन गएको पौराणिक प्रसङ्ग छ । यस्तै मोक्ष प्राप्तिको चाहना गरिने हुनाले देवमन्दिर तथा यज्ञ–यज्ञादिमा विधिपूर्वक बलि दिँदा ती पशुले मोक्ष प्राप्त गरी माथिल्लो योनीमा जन्म लिने शास्त्रीय वर्णन समेत पाइन्छ ।